Zrozumienie systemu filtracji akwarium

Zrozumienie podstaw pielęgnacji akwarium roślinnego jest niezbędne w hobby akwarystycznym. Musimy wiedzieć, że ryby i inne organizmy zamieszkujące akwarium roślinne wytwarzają substancje zanieczyszczające wodę. Ryby i inne zwierzęta wytwarzają toksyczny amoniak poprzez wydalanie i oddychanie. Dodatkowo rośliny akwariowe wytwarzają go w procesie rozkładu opadających liści. Zaledwie miligram tej trującej substancji na litr wody może z łatwością zabić wszystkich mieszkańców zbiornika. W wodzie akwariowej obecne będą również azotyny, azotany i inne związki, które w odpowiednich ilościach mogą być równie śmiertelne. Zrozumienie procesu usuwania tych toksycznych związków azotowych oraz odchodów rybich z wody powinno znajdować się na szczycie listy priorytetów w pielęgnacji akwarium.

Zapewnienie filtra akwariowego, który skutecznie usuwa te toksyczne związki, jednocześnie prawidłowo cyrkulując wodę w akwarium, ma kluczowe znaczenie. Zainstalowanie odpowiedniego filtra akwariowego skraca cotygodniowy czas konserwacji o około 50%. Zapewnia on stabilne parametry wody, co znacząco przyczynia się do ogólnego dobrostanu wszystkich mieszkańców akwarium.

Proces filtracji wody akwariowej można podzielić na trzy etapy.

Filtracja mechaniczna - Twój filtr usuwa stałe cząstki zawieszone w toni wodnej akwarium. Cząstki te mogą powodować wzrost poziomu amoniaku, nie mówiąc już o innych związkach azotowych. Należą do nich odchody rybie, gnijące liście roślin wodnych oraz inne rozkładające się szczątki organiczne, takie jak niezjedzony pokarm.
Filtracja biologiczna - Na tym etapie filtr akwariowy przekształca amoniak, azotany i inne związki w mniej toksyczne substancje, mniej szkodliwe dla mieszkańców akwarium. Dodatkowo substancje te mogą być wykorzystywane przez rośliny wodne.
Filtracja chemiczna - Twój filtr akwariowy usunie pewne substancje chemiczne, które mogą znajdować się w wodzie akwarium.

Zastosuj te etapy prawidłowo, a każdy system filtracji akwarium stworzy bezpieczne i krystalicznie czyste środowisko, idealne do zaprezentowania Twojego pięknego aquascapingu. Przyjrzyjmy się teraz każdemu krokowi bardziej szczegółowo.

Filtracja mechaniczna

Każdy materiał umieszczony wewnątrz komory filtra pełni funkcję wkładu filtracyjnego. Pompka powietrza lub filtr elektryczny pomoże odfiltrować zanieczyszczenia i stałe cząstki z przepływającej wody. Rozważając wybór systemu filtracji, najlepszy filtr do Twojego zestawu powinien mieć odpowiednie natężenie przepływu dostosowane do wielkości akwarium. Wkład do filtracji mechanicznej służy nie tylko do wychwytywania zanieczyszczeń i zapobiegania ich powrotowi do akwarium. Chroni on również filtry biologiczne i chemiczne przed pokryciem się rozkładającymi się związkami organicznymi. Z tego powodu powinien zawsze być umieszczany przed wszystkimi innymi wkładami lub kartuszami filtracyjnymi. Zastosowany prawidłowo filtr akwariowy może usunąć nawet do 75% związków organicznych, zanim woda trafi do drugiej fazy.

Prawidłowe umiejscowienie filtracji mechanicznej zmniejszy nakład konserwacji i wydłuży żywotność filtra biologicznego.

Ten etap filtracji jest bardzo uniwersalny i może przybierać różne formy - od kilku warstw waty filtracyjnej po wiele komór z różnymi gąbkami. Filtry zewnętrzne, czyli filtry kanistrowe, świetnie sprawdzają się w filtracji mechanicznej. Zostały zaprojektowane tak, aby umożliwić użytkownikowi stosowanie różnych rodzajów wkładów. Mniejsze filtry wewnętrzne oferują natomiast wybór kartuszy filtracyjnych służących temu samemu celowi.

Najpopularniejszymi (i najskuteczniejszymi) filtrami mechanicznymi są gąbki lub wata/wkłady filtracyjne o różnym stopniu gęstości. Ten rodzaj materiału bardzo skutecznie pełni funkcję bariery. Powierzchnia materiału pozwala na swobodny przepływ wody, jednocześnie zatrzymując stałe zanieczyszczenia w zależności od gęstości. Zaletą gąbek jest szeroki wybór grubości. Wkłady o grubych porach idealnie nadają się do dużych akwariów z większymi rybami, ponieważ radzą sobie ze znacznie większą ilością stałych zanieczyszczeń bez ryzyka zapchania.

Gąbka filtracyjna o gęstszej i bardziej zwartej sieci porów może zostać umieszczona za gąbką o grubszych porach. Pozwoli to skutecznie wychwycić drobne cząstki, zbyt małe, by zostały odfiltrowane przez gąbkę gruboporową na pierwszym etapie.

Filtry gąbkowe sprawdzają się znakomicie, zwłaszcza w mniejszych akwariach. Pełnią funkcję zarówno filtrów biologicznych, jak i mechanicznych. Choć nie są tak wydajne jak systemy filtracji chemicznej i biologicznej, drobne pory gąbki stanowią idealne środowisko dla kolonii pożytecznych bakterii, co rekompensuje ich niższą zdolność do filtrowania większych zanieczyszczeń. Prawidłowo stosowany filtr ten doskonale nadaje się do klarowania wody akwariowej. Dodatkową zaletą stosowania filtrów gąbkowych w zbiornikach hodowlanych jest to, że bakterie tworzące się na powierzchni gąbki stanowią źródło pokarmu dla narybku.

Filtry biologiczne

W domowych akwariach żyją miliardy bakterii, które pochłaniają amoniak i przekształcają go w azotyn. Inny rodzaj bakterii pochłania wciąż toksyczny azotyn i przekształca go w mniej toksyczny azotan. Proces ten nazywany jest cyklem azotowym. Akwaryści wykorzystują naturalny cykl azotowy, aby utrzymać wodę w akwarium czystą i zdrową.

Wkłady do filtracji biologicznej stanowią siedlisko pożytecznych bakterii wewnątrz filtra akwariowego. Bakterie nitryfikacyjne można znaleźć niemal na każdej powierzchni. Są to bakterie tlenowe, ponieważ potrzebują dostępu do tlenu. Z tego powodu muszą przebywać w miejscu akwarium, przez które przepływa duża ilość wody. Najczęstszym miejscem bytowania takich bakterii jest wnętrze filtra akwariowego. Otrzymują one tlen z przepływającej wody, jednocześnie pochłaniając amoniak i azotany. Cykl azotowy zachodzi w każdym miejscu akwarium słodkowodnego, jednak w największym stopniu powinien zachodzić właśnie tam, gdzie woda przepływa przez system filtracji.

Ceramiczne pierścienie filtracyjne zostały zaprojektowane tak, aby zajmować mało miejsca, oferując jednocześnie maksymalną powierzchnię do kolonizacji przez bakterie. Konstrukcja pierścienia ceramicznego umożliwia pełny przepływ wody przez komorę. Na rynku dostępne są oczywiście dziesiątki różnych produktów, dlatego wybierając wkład, należy zwrócić uwagę, by był porowaty i umożliwiał swobodny przepływ wody.

Zazwyczaj zajmuje to około trzech tygodni lub dłużej, zanim pożyteczne bakterie zdążą się osiedlić w słodkowodnym akwarium roślinnym. Dlatego właśnie nowo założone akwaria powinny w tym czasie mieć mniejsze obsadzenie. Wahania poziomu amoniaku i azotynu nie są niczym niezwykłym i stanowią normalną część etapu tzw. „cyklowania”. Wprowadzenie bakterii do nowego akwarium pomaga przyspieszyć ten proces, a na rynku dostępnych jest wiele produktów stworzonych właśnie w tym celu. Można to również osiągnąć, umieszczając wkład filtracyjny ze starego, w pełni ustabilizowanego akwarium w nowym filtrze. Dzięki temu można szybko wprowadzić kolonię dobrych bakterii i pomóc akwarium rozwinąć się samodzielnie, bez konieczności kupowania jakichkolwiek produktów.

Filtracja chemiczna

W filtracji chemicznej stosuje się powszechnie tylko dwa skuteczne materiały. Oba jednak pochłaniają niemal wszystko, co znajduje się w toni wodnej.

Najpopularniejszym materiałem do filtracji chemicznej jest węgiel aktywny. Trudno o lepsze połączenie zdolności absorpcyjnych i dostępności. Umieszczenie węgla aktywnego w ostatniej komorze filtra akwariowego jest zawsze zalecane w przypadku nowo założonego akwarium roślinnego.

Innym materiałem są syntetyczne żywice absorpcyjne, które zyskują coraz większą popularność. Jedną z ich najlepszych cech jest to, że można je regenerować, co oznacza, że da się je ponownie wykorzystać. Węgiel aktywny natomiast trzeba wyrzucić po kilku miesiącach użytkowania.

Inne metody polegają na dodawaniu do wody kolejnych substancji chemicznych w celu wyeliminowania niepożądanych związków. Zawsze najlepiej jest jednak dążyć do bardziej naturalnego procesu usuwania zanieczyszczeń. Dodawanie kolejnych substancji chemicznych w celu usunięcia innych tworzy zbyt wiele zmiennych.

Regularna wymiana wody

Z czasem w wodzie akwariowej nieuchronnie gromadzą się pewne substancje. Prostym rozwiązaniem jest regularna wymiana wody w ilości 30%-60% objętości akwarium. Wymiana 100% wody grozi wstrząsem u ryb. Wymiana mniej niż 30% wody niewiele daje Twojemu zbiornikowi. Naucz się doceniać cotygodniowe wymiany wody, które mogą decydować o sukcesie lub porażce.

Ekipa sprzątająca akwarium

Czasami filtry akwariowe zainstalowane w naszym zbiorniku nie wystarczają. Wtedy z pomocą przychodzi ekipa sprzątająca akwarium. Warto wprowadzić ryby lub ślimaki żywiące się glonami, aby lepiej kontrolować ich rozrost. Niektóre gatunki ryb zjadają różne rodzaje glonów, np. młode osobniki molinezji czarnej najchętniej zjadają glony sinicowe. Poszukaj innych gatunków w naszym BLOGU opisującym najlepsze zwierzęta do kontrolowania rozrostu glonów.

Podsumowanie

Podsumowując, jeśli dopiero zaczynasz przygodę z akwarystyką roślinną, zrozumienie systemu filtracji jest kluczowym czynnikiem wpływającym na cały zbiornik. Mamy nadzieję, że jeśli planujesz założenie swojego pierwszego akwarium roślinnego, ten artykuł pomógł Ci zrozumieć proces filtracji w akwarium.