Choroba neonów

Prędzej czy później każdy akwarysta będzie musiał zmierzyć się z chorobą mieszkańców swojego zbiornika. Choroba neonów to schorzenie, które atakuje głównie mięśnie, rzadziej narządy wewnętrzne ryby. Wywołują ją pasożyty z rodzaju Plistophora. Wśród ryb akwariowych najbardziej narażone są tetry oraz ryby karpiowate, choć choroba ta występuje u wielu gatunków ryb.

Krótki opis ryby neon

Neon to żywotna, słodkowodna ryba pochodząca z Ameryki Południowej. Jest to ryba stadna, dlatego w zależności od wielkości zbiornika zaleca się trzymać w akwarium co najmniej 10 osobników, zapewniając stadu dużo przestrzeni do pływania. Samce są smuklejsze od samic, ale dymorfizm płciowy jest słabo widoczny gołym okiem. Ponieważ neony żyją w naturze w ciemnych wodach południowoamerykańskich rzek, w akwarium doskonale sprawdzą się dekoracje z drewna i kamieni z gęstą roślinnością oraz niezbyt intensywne oświetlenie. Regularna wymiana wody jest ważna dla neonów, ponieważ ten gatunek ryb jest dość wrażliwy na złe parametry wody. Preferuje wodę miękką do średnio twardej oraz temperaturę wody 21–24 stopnie Celsjusza. Dlatego warto kontrolować KH (twardość węglanową), wykonując testy akwarystyczne lub korzystając z metody drop checkera (wskaźnika CO2), aby utrzymać neony we właściwych warunkach.

Źródła zakażenia i czynniki sprzyjające występowaniu choroby neonów

Głównym źródłem zakażenia są chore ryby oraz nosiciele. Pasożyt może również przedostać się do wody akwariowej wraz z podłożem, roślinami lub pokarmem żywym. Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia choroby neonów w akwarium, kupujcie rośliny z hodowli in-vitro. Takie rośliny są uprawiane w bardzo sterylnych warunkach, co oznacza, że ryzyko wprowadzenia niechcianego pasożyta do zbiornika jest znacznie niższe. Kupując rośliny w sklepach zoologicznych, warto zapytać sprzedawcę, w jaki sposób roślina była uprawiana, aby zminimalizować ryzyko, że choroba neonów opanuje wasze słodkowodne akwaria. Większość ryb zapada na chorobę neonów z powodu zbyt wczesnego wprowadzania nowych żywych organizmów do zbiornika. Dlatego poddawajcie ryby i rośliny kilkutygodniowej kwarantannie przed wprowadzeniem ich do akwarium społecznościowego, aby uniknąć niechcianego organizmu pasożytniczego.

Do zakażenia dochodzi, gdy pasożyt dostaje się do układu pokarmowego ryby. Zdarza się również, że choroba neonów jest dziedziczona, tzn. ryby, których jajniki zostały zaatakowane przez pasożyta, składają zakażone jaja, więc choroba może rozwinąć się także u bardzo młodych osobników.

Ryzyko wystąpienia choroby neonów jest wyższe u ryb o słabym układzie odpornościowym lub w podeszłym wieku. Chorobę neonów można również wprowadzić do zbiornika wraz z mrożonym lub żywym pokarmem z niepewnego źródła. W tym przypadku bezpieczniejszą opcją są płatki dla ryb ;)

Objawy

Najczęściej we wczesnych stadiach choroby kluczowym objawem, jaki możemy zaobserwować, jest pojawienie się białych, błyszczących plamek na mięśniach głowy i tułowia ryby. Czasem pojawiają się poprzeczne, białawe smugi. W zależności od gatunku ryby zmiany te mogą przybierać różne formy – na przykład niektóre gatunki neonów częściowo tracą ubarwienie, a u innych gatunków charakterystyczna niebiesko-zielona smuga jest nierówno zabarwiona. Czasem obserwuje się stopniowe blaknięcie barw (bielenie lub szarzenie), postępujące od ogona w stronę głowy. Chore ryby pływają ukośnie, z ogonem skierowanym w dół, i od czasu do czasu wykonują serie niespokojnych ruchów. W niektórych przypadkach ryby pływają w sposób nieregularny. W nocy ryby są nienaturalnie ożywione i niespokojnie krążą po akwarium. Zdarza się też, że ryby zasypiają zaraz po pojawieniu się pierwszych objawów. W zaawansowanym stadium, gdy choroba neonów postępuje, zakażone ryby jedzą mniej, a w ich mięśniach pojawiają się białe grudki. W akwariach obserwuje się też czasami strzępienie płetw. Z czasem kręgosłup ryby może również ulec skrzywieniu. Równolegle z chorobą neonów mogą wystąpić kolejne infekcje, takie jak zgnilizna płetw.

Leczenie

Niestety, nie opracowano dotąd skutecznych metod leczenia choroby neonów. Jeśli choroba zostanie zdiagnozowana, wszystkie ryby w akwarium powinny być traktowane jako potencjalni nosiciele. Większość specjalistów zaleca eliminację wszystkich mieszkańców zbiornika. Jeśli posiadacie wyjątkowo cenne osobniki, które nie wykazują żadnych objawów, możecie odłożyć ich eliminację i przenieść je do akwarium kwarantannowego do czasu uzyskania od nich potomstwa. Konieczne jest ścisłe przestrzeganie izolacji zbiorników, tzn. nieprzenoszenie roślin ani nieużywanie tych samych urządzeń czy narzędzi do łapania ryb. Jeśli potomstwo uzyskane od ryb podejrzewanych o nosicielstwo rozwija się prawidłowo i nie wykazuje oznak choroby, można założyć, że ryby te nie są zakażone. W przeciwnym razie zarówno dorosłe osobniki, jak i młode powinny zostać wyeliminowane z akwarium.

Akwarium, w którym stwierdzono chorobę, oraz cały sprzęt powinny zostać dokładnie zdezynfekowane, a podłoże i rośliny należy wyrzucić.

Profilaktyka

Aby zapobiec chorobie neonów, dokładnie obserwujcie swoje ryby. Konieczna jest również co najmniej miesięczna kwarantanna nowych ryb oraz kupowanie ich z tzw. sprawdzonego źródła. Zaleca się także zachowanie ostrożności przy wprowadzaniu do akwarium roślin lub materiałów tworzących podłoże. To bardzo popularna rada w hobby akwarystycznym. Niestety wielu akwarystów nie przestrzega tej zasady, co oznacza, że ryzyko wprowadzenia infekcji bakteryjnych i pasożytniczych do akwarium gwałtownie rośnie.

Fałszywa choroba neonów

Fałszywa choroba neonów ma bardzo podobne objawy do choroby neonów. Chorobę tę wywołuje bakteria Flavobacterium columnare. Jak niemal zawsze w przypadku infekcji bakteryjnych, możliwe jest leczenie przeciwbakteryjne za pomocą antybiotyków, które bardzo często kończy się dużym sukcesem. To świetny przykład na to, że warto próbować leczyć chorą rybkę neonową, ponieważ w świecie ryb istnieją różne rodzaje chorób, które mogą dawać te same objawy.

Podsumowanie

Zapobieganie jest lepsze niż leczenie choroby neonów – to pewne. Kupujcie ryby z pewnych źródeł. Kupujcie rośliny in-vitro. Poddawajcie kwarantannie nowe ryby. Obserwujcie akwarium. Dezynfekujcie sprzęt akwarystyczny.

Mamy głęboką nadzieję, że ten artykuł pomoże wam utrzymać wasze neony bezpieczne i zdrowe w waszym pięknym akwarium. Zdrowie ryb jest ważne dla całego podwodnego ekosystemu!