Jak obniżyć temperaturę wody w akwarium

W upalne dni wielu z nas, patrząc na akwaria, zazdrości naszym rybom, które nieustannie pływają w wodzie. Kto nie chciałby popływać w basenie zamiast siedzieć w pracy albo w rozgrzanym mieszkaniu? Czy rybom rzeczywiście jest wtedy tak wygodnie? Może w upalne dni konieczne jest obniżenie temperatury wody w akwarium?

Wyższa temperatura oznacza mniej tlenu w wodzie

Pamiętajmy, że największą ilość rozpuszczonego tlenu obserwuje się w rwących, zimnych górskich potokach. Wraz ze wzrostem temperatury poziom tlenu w wodzie spada. Ten problem dotyczy każdego środowiska, od stawu po domowe akwarium. Nie wszyscy z nas mogą sobie pozwolić na klimatyzację w domu czy mieszkaniu, a w ciepłe letnie dni temperatura w pomieszczeniach często przekracza 30⁰C.

Większość ryb jest przystosowana do życia w środowisku o temperaturze 24 - 26⁰C i takie ryby uznajemy za „standardowe” w akwarystyce. Niektóre gatunki wolą chłodniejszą wodę, np. tęczanki Notropis chrosomus (18 - 22⁰C), inne, np. dyskowce czy botie, wolą cieplejszą wodę (26 - 30⁰C). Ryby są w stanie w pewnym stopniu przystosować się do temperatur innych niż panujące w ich naturalnym środowisku, nawet przez dziesięciolecia. Zwykle wpływa to jednak na ich zachowanie, żerowanie i długość życia.

Ciepło właściwe wody

Bez wątpienia woda to naprawdę niezwykła substancja chemiczna. O wiązaniach wodorowych, budowie dipolowej, świetnych właściwościach rozpuszczalnika itd. można by mówić godzinami. Niestety (z naszego punktu widzenia) ma ona też bardzo wysokie ciepło właściwe, czyli ilość ciepła (energii) potrzebną do zmiany temperatury jednej jednostki masy o jedną jednostkę. Podsumowując, jeśli chcemy podnieść lub obniżyć temperaturę wody o 1⁰C, musimy włożyć w to sporo energii. Istnieje wiele sposobów na obniżenie temperatury wody. Przedstawmy najpopularniejsze z nich, od podstawowych po zaawansowane.

Sposoby na obniżenie temperatury wody w akwarium

-Zacienienie miejsca, w którym stoi akwarium - jeśli zbiornik ma stały i bezpośredni kontakt ze światłem słonecznym
-Otwieranie pokryw akwarium - parująca woda oddaje ciepło do otoczenia. Wiele osób lekceważy ten fakt, obawiając się związanych z tym dużych strat wody, ale natura w ten sposób sama próbuje regulować temperaturę i warto jej na to pozwolić.

-Krótszy czas oświetlenia - nawet najnowsze rodzaje oświetlenia LED generują ciepło. W upalne dni warto skrócić czas świecenia nad zbiornikiem.

-Zwiększenie odległości między powierzchnią wody a źródłem światła - oświetlenie, generując ciepło, wpływa na temperaturę wody. Zawieszając lampę pod sufitem i zwiększając jej odległość od powierzchni wody, możemy obniżyć temperaturę w zbiorniku. Posiadanie pokrywy akwarium też nie stanowi problemu - wystarczy podłożyć na akwarium niewielkie kwadratowe drewienko o boku 1 cm lub podobny materiał, aby lekko „uchylić” całą pokrywę.

-Wentylator - „zdmuchiwanie” ciepłego powietrza gromadzącego się między oświetleniem a powierzchnią wody pozwala, według różnych szacunków, obniżyć temperaturę o 1 - 2⁰C. To naprawdę dużo! Możemy w tym celu użyć wentylatora pokojowego, złożyć zestaw samodzielnie z wentylatorów komputerowych lub kupić zestawy wentylatorów przeznaczone do akwarystyki. Mają one niezaprzeczalną zaletę - można kierować strumień powietrza pod różnymi kątami i mocować je do krawędzi zbiornika.
-Lód - woda zamrożona w butelce lub woreczku po rybach, wrzucona do zbiornika, obniży temperaturę. Metoda jest pracochłonna, ale okresowa wymiana pojemników przynosi bardzo dobre efekty i pozwala obniżyć temperaturę o 3 - 4⁰C.

-Chłodziarka akwarystyczna - najbardziej zaawansowana metoda schładzania wody w akwarium. Woda, przepływając spiralnie przez urządzenie, jest schładzana do temperatury ustawionej przez akwarystę. Chłodziarka to spory wydatek finansowy, ale w przypadku dużych zbiorników i/lub cennych okazów pływających w akwarium często jest niezbędnym elementem wyposażenia.

Inne metody i czego naprawdę nie warto robić?

-Wrzucanie kostek lodu do zbiornika - metoda może być skuteczna w małych, kilkulitrowych akwariach przygotowanych na wodzie RO / RODi i pozwala uzupełnić odparowaną część cieczy. Jednak parowanie na małej powierzchni nigdy nie jest na tyle duże, by jedynie zrekompensować ubytki - zawsze mamy do czynienia z nadmiarem wody, co wiąże się z jej wymianą.

-Znacznie częstsze i intensywniejsze podmiany wody - wiele osób wykorzystuje do tego wodę z kranu, zwykle chłodniejszą o co najmniej 10⁰C od naszego otoczenia. Mogłoby się wydawać, że to lekarstwo na całe zło, jednak woda przeznaczona do akwarium powinna być uzdatniona. Ponadto zbyt szybkie schłodzenie zbiornika może obniżyć odporność ryb, a tym samym wywołać chorobę. Wyobraźmy sobie skakanie między lodowatym a gorącym prysznicem - właśnie tak czują się ryby przy gwałtownych skokach temperatury.

Pamiętajmy, że lato to okres, w którym w krajowej gospodarce wodnej dostępne jest mniej wody pitnej. Może to wpływać na jej jakość i parametry. Woda docierająca do naszych kranów musi spełniać rygorystyczne normy państwowych instytucji zdrowia, jednak to, co jest akceptowalne dla ludzi, może osłabiać niewielki domowy ekosystem.

Zadbaj o tlen w wodzie

Każdy ze sposobów radzenia sobie z nadmierną temperaturą ma swoje wady i zalety, a każdy odpowiedzialny akwarysta wybierze metodę, która odpowiada mu najbardziej. Nie zapominajmy o intensywniejszym natlenianiu wody, a podczas wyjazdów wakacyjnych powinniśmy zapewnić rybom opiekę doświadczonej osoby i zainstalować dodatkowy, choćby mniejszy filtr. Przekarmianie prowadzi do nadprodukcji metabolitów, a bakterie obecne w wodzie potrzebują do ich przetworzenia dużej ilości tlenu, na który zapotrzebowanie w zbiorniku jest już i tak wysokie.