Bioasekuracja w akwarium domowym

W akwariach domowych często zmagamy się z różnego rodzaju chorobami naszych mieszkańców. Konsekwencją tego jest często konieczność stosowania leków, straty w obsadzie oraz pogorszenie kondycji roślin. Zgodnie z zasadą, że lepiej zapobiegać niż leczyć, warto dowiedzieć się, czym jest bioasekuracja.

Bioasekuracja to praktyki i procedury mające na celu zapobieganie wprowadzeniu i rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych, bakterii, wirusów, grzybów, pasożytów, inwazyjnych raków wodnych, ryb i skorupiaków.

Podstawową zasadą bioasekuracji jest dezynfekcja rąk, sprzętu, zwierząt i roślin.

Dezynfekcja jest jedną z metod profilaktyki ogólnej w hodowli ryb, polegającą na przestrzeganiu zasad higieny poprzez stosowanie metod naturalnych oraz mycia lub biocydów. Jej zadaniem jest niszczenie mikroorganizmów poprzez działanie na struktury komórkowe lub funkcje metaboliczne. Celem tych zabiegów jest zapobieganie powstawaniu i rozwojowi choroby. Można ją przeprowadzać przy użyciu środków chemicznych oraz metod fizycznych, takich jak: działanie wysokiej temperatury, ozon, promieniowanie ultrafioletowe, czyszczenie mechaniczne, suszenie, bezpośrednie naświetlanie słoneczne.

Zawsze powinniśmy dezynfekować ręce przed rozpoczęciem pracy przy naszych akwariach. Najlepiej stosując specjalne środki dezynfekujące na bazie alkoholu. Dotyczy to w szczególności wędkarzy, którzy mogą przynieść na rękach lub pod paznokciami niebezpieczne patogeny ze środowiska naturalnego. Sprzęt akwarystyczny, taki jak siatki używane w innym zbiorniku, filtry czy grzałki, najlepiej dezynfekować przed użyciem poprzez sparzenie wrzątkiem. Należy pamiętać, aby używać osobnych narzędzi do przycinania roślin dla każdego z akwariów, aby uniknąć przenoszenia mikroorganizmów. W domu najlepiej i najtaniej czyścić akwaria roztworem kwasu cytrynowego, który można kupić w każdym sklepie spożywczym. Kwas cytrynowy należy najpierw rozpuścić w gorącej wodzie. Następnie spryskać powierzchnię akwarium, wyszorować mechanicznie i dokładnie spłukać wodą. Dodatkowo kwas cytrynowy świetnie usuwa osady kamienia.

Jeśli pozwala nam na to budżet, lampy UV najlepiej dezynfekują wodę. Wiele firm produkujących filtry akwariowe oferuje filtry kubełkowe z wbudowanymi lampami. Poprzez naświetlanie dezaktywują one mikroorganizmy w przepływającej wodzie.

Ryby najlepiej sprowadzać ze sprawdzonego miejsca, od zaufanego sprzedawcy. Przed wprowadzeniem nowych osobników do akwarium ogólnego, umieść je w zbiorniku kwarantannowym.
Okres kwarantanny wynosi minimum 4 tygodnie. To czas, w którym większość możliwych patogenów da o sobie znać. Ważne jest obserwowanie zachowania podopiecznych. Wszelkie objawy chorobowe, takie jak na przykład: utrata koloru, ocieranie się o siebie nawzajem lub o zbiornik, gromadzenie się przy powierzchni lub przy odpływie filtra, zaburzona ruchliwość, pojawienie się białych kropek w przypadku ospy rybiej (Ichthyophthirius multifiliis), oznaczają, że nie powinniśmy przenosić osobników do zbiornika ogólnego. W takim przypadku należy rozpocząć leczenie.

Rośliny to kolejny nośnik chorób. Kupując lub otrzymując rośliny od znajomych, nigdy nie wiemy, co się na nich znajduje. Dezynfekcja flory akwariowej nie jest łatwa. Delikatne struktury roślinne są szybko niszczone. Jednym z najlepszych sposobów odkażania roślinności jest zastosowanie ozonu. Metoda ta nie jest zbyt zaawansowana w warunkach domowych. Najprostszym rozwiązaniem jest dokładne wypłukanie roślin w naczyniu z wodą akwariową oraz sprawdzenie nowej dekoracji pod kątem ślimaków, jaj innych ryb lub skorupiaków. Niestety nie jest to sposób zapewniający skuteczną ochronę.

Dużą uwagę należy poświęcić również pokarmowi. Powinien być odpowiednio dobrany do potrzeb pokarmowych ryb, a także prawidłowo przechowywany. Kupując pokarm, zwróć uwagę, czy opakowanie jest otwarte, rozdarte lub zabrudzone. Takiego nie należy kupować. Nie podawaj pokarmu, który jest przeterminowany, odbarwiony lub ma zmieniony wygląd czy zapach. Nie kupuj pokarmu na zapas. Pamiętaj, że karmienie ryb przeterminowaną paszą nie zaoszczędzi pieniędzy, lecz narazi je na choroby i niedobory witamin. Trzymaj pokarm z dala od gryzoni, myszy i ich odchodów, które przenoszą wiele niebezpiecznych patogenów. W przypadku pokarmu żywego istotne jest jego pochodzenie, ponieważ łatwo ulega zanieczyszczeniu. Ponadto nie przekarmiaj ryb - lepiej je zagłodzić niż przekarmić. Jednodniowy post w tygodniowym cyklu karmienia oczyszcza układ pokarmowy, zapobiega stłuszczeniu narządów i pozytywnie wpływa na ogólną kondycję.

Parametry wody są ważnym elementem zapewnienia dobrostanu ryb. Dobrze byłoby, gdyby były dostosowane do hodowanych przez nas zwierząt. Trzymanie ryb w nieodpowiednich warunkach przyczynia się do skrócenia ich życia, skarłowacenia i spadku rozrodczości. Korzystając z wody z miejskiej sieci wodociągowej, nie jesteśmy narażeni na ataki szkodliwych mikroorganizmów. Do uzyskania odpowiednich warunków stosuje się filtry odwróconej osmozy lub wodę deszczową.

Kolejnym aspektem są odwiedzający nas goście. Aby zapewnić bezpieczeństwo naszemu akwarium, powinniśmy ograniczyć kontakt jedynie do podziwiania go przez oglądających. Naszym zadaniem, jako akwarystów, jest również edukowanie i zapoznawanie wszystkich domowników z zasadami bioasekuracji.

Stosowanie powyższych zasad powinno stać się naturalnym nawykiem każdego akwarysty. Dzięki temu będziemy mogli dłużej cieszyć się naszymi zwierzętami, ich dobrą kondycją i pięknem, osiągniemy większy i szybszy wzrost, a także lepsze sukcesy rozrodcze.